Pavle Ignjatović, BA
Faculty of Philosophy, Belgrade
pavle.ignjatovic01@gmail.com
Scientific paper
DOI: 10.5281/zenodo.15103201
received: 18. 1. 2025.
accepted: 24. 2. 2025.
Abstract: This paper is a case study analyzing the relationship between the Communist parties of Yugoslavia and Bulgaria regarding their views on national history and the Macedonian question. It explores how Communism and nationalism intersected in post-war Europe, particularly during the years when Communist parties were consolidating power. The study posits that these parties consciously constructed heroic cults aligned with their ideological goals to mobilize the masses and legitimize their policies. The focus is on the figure of Goce Delchev, a revolutionary celebrated as a national hero in both Bulgaria and the People’s Republic of Macedonia. The period analyzed spans from 1941, when Macedonian partisans began using Delchev’s image in their propaganda, to 1950, marked by the naming of places after him. Particular emphasis is placed on 1946, during the transfer of Delchev’s remains from Sofia to Skopje, symbolizing the legitimization of the People’s Republic of Macedonia’s ties to revolutionary traditions. The paper also highlights differences in how the Communist parties in Yugoslavia and Bulgaria viewed Delchev and the Macedonian liberation movement. While the Yugoslav Communists emphasized the Macedonian national character of the struggle, the Bulgarian party’s stance shifted based on political circumstances, oscillating between support for Macedonian identity and claims of cultural closeness to Bulgaria.
Keywords: Goce Delchev, culture of memory, socialism, Yugoslavia, Bulgaria, People’s Republic of Macedonia
References:
Архив Југославије, Београд: Фонд 507 – Савез комуниста Југославије, Комисија за међународне односе и везе
Архив Југославије, Београд: Фонд 142 – Социјалистички савез радног народа Југославије
Централен държавен архив, София: Протоколи на Политбюро и Централния комитет на БКП (1944–1989) (https://politburo.archives.bg/)
Централен държавен архив, София: Гоце Делчев (1872–1903): архивни документи (https://gd.archives.bg/)
Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава (том втори), Универзитет “Кирил и Методиј”, Скопје, 1981.
Документи од создавањето и развитокот на НР Македонија (1944–1946), Државно книгоиздавателство на Македонија, Скопје, 1949.
Ванга Чашуле, Од признавање до негирање (бугарски ставови за македонското прашање – статии, говори, документи), Култура, Скопје, 1970.
Борба
Политика
Блокнот 5 (прирачник за агитација), Земски одбор на Народниот фронт на Македонија – Одделение за агитација и печат, Скопје, 1948.
Васил Ивановски, “2. август 1903 – 2. август 1944”, Илинденски пат, год. I, број 7 и 8 (1944), 11–16.
Кирил Михајловски-Груица, “Силно е македонското национално чувство”, Млад борец, год. XXVII, бр. 28, 15. ХI 1971, 6–7.
Михаил Чаков, “Прибирането костите на великия революционер-апостол Гоце Делчев”, Илюстрация Илинден, год. 5, кн. 6 (46), (1933), 6–7.
Нов ден – списание за уметност, наука и општествени прашања, год. IV, бр. 5, мај 1948.
Службен весник на Народна република Македонија, год. VI, бр. 13 (1950)
Тодор Павлов, “Гоце Делчев”, Македонска мисъл. Месечно списание орган на Македонския научен институт, кн. 1-2, год. 2, септември–октомври 1946, 1–10.
Андонов–Полјански, Христо, Гоце Делчев и неговото време. Скопје: Култура, 1978.
Димитријевски, Марјан, Македонската војска 1944–1945 (преглед на Главниот штаб бригадите, дивизиите, корпусите и V југословенска армија). Скопје: Институт за национална историја, 1999.
Драгишић, Оливера, Комунистичко освајање власти на Балкану 1944–1947. Београд: Институт за новију историју Србије, 2023.
Драгишић, Петар, Југословенско-бугарски односи 1944–1949. Београд: Институт за новију историју Србије, 2007.
Митерауер, Михаел, Миленијуми и друге јубиларне године. Зашто прослављамо историју?. Београд: Удружење за друштвену историју, 2003.
Петковски, Дане, Стрезоски, Владо, Борбена дејства у Западној Македонији 1941–1944. Београд: Војноиздавачки завод, 1983.
Томанић, Борис, Преокрет: Југославија и Бугарска у завршној фази Другог светског рата 1943/1944–1945/1946. Београд: Catena Mundi, 2023.
Apostolski, Mihailo, Popovski, Jovan i drugi, NOB Makedonije. Skoplje: Narodna zadruga, 1964.
Avramovski, Živko, “Devet projekata ugovora o jugoslovensko-bugarskom savezu i federaciji (1944–1947)”, Istorija 20. veka, I/2 (1983), 91–124.
Cvetković, Slavoljub, “Balkanska komunistička federacija i makedonsko nacionalno pitanje”, Istorija 20. veka, XII/2 (1994), 49–59.
Kiss, Csaba, The Anthems of East-Central Europe: Reflections on the History of a National Symbol. London: Routledge, 2023.
Marinov, Tchavdar, Vezenkov, Alexander, “Communism and Nationalism in the Balkans: Marriage of Convenience or Mutual Attraction?”. Entangled Histories of the Balkans, vol. II, edited by Roumen Daskalov and Diana Mishkova, 469–555. Leiden: BRILL, 2015.
Petranović, Branko, Balkanska federacija 1943–1948. Beograd: Zaslon, 1991.
Petranović, Branko, Istorija Jugoslavije 1918–1988, knj. 2. Beograd, Nolit, 1988.
Sygkelos, Yannis, Nationalism From The Left: The Bulgarian Communist Party During The Second World War and the Early Post-War Years. Leiden–Boston: BRILL, 2011.
Todorova, Maria, Bones of Contention: the living archive of Vasil Levski and the making of Bulgaria’s national hero. Budapest: Central European University Press, 2009.
Vukmanović, Svetozar Tempo, Borba za Balkan. Zagreb: Globus, 1981.
EN 
SR